top of page
Search
  • Writer's pictureDana Samperio

Rola Przeniesienia w Psychoterapii: Głębsze Spojrzenie na Relację Analityk-Analizant


W psychoanalizie pojęcie przeniesienia jest integralnym i skomplikowanym elementem procesu terapeutycznego. Zakorzenione w przełomowych teoriach Zygmunta Freuda i dalej rozwijane przez Carla Junga, przeniesienie zajęło centralne miejsce w rozumieniu relacji między analitykiem a analizantem. Niniejszy artykuł zagłębia się w wieloaspektowe zjawisko przeniesienia w relacjach psychoanalitycznych, badając jego znaczenie i wpływ na podróż w kierunku samopoznania i uzdrowienia.


Przeniesienie: przestrzeń neutralności i projekcji


Przeniesienie jest często opisywane jako przestrzeń psychologiczna, w której analizant rzutuje swoje emocje, myśli i pragnienia na analityka. Projekcja ta pozwala nieświadomości wysunąć się na pierwszy plan procesu terapeutycznego. Istotne jest, aby zrozumieć, że samo przeniesienie jest produktem wyjątkowej relacji między analitykiem a analizantem, w której analityk przyjmuje rolę lustra i partnera dla pacjenta.


Jung, powtarzając poglądy Freuda, podkreślał terapeutyczne znaczenie przeniesienia. Twierdził, że przeniesienie jest kanałem uzdrawiania, przestrzenią, w której pacjenci mogą wycofać swoje projekcje, skonfrontować się z wewnętrznymi konfliktami i zintegrować swoje osobowości. Ten proces projekcji i wycofania jest dynamicznym i istotnym aspektem pracy psychoanalitycznej.


Relacja psychoterapeutyczna jako zarażenie psychiczne


Jung uważał, że relacja psychoterapeutyczna opiera się na tym, co nazywał "psychicznym zarażeniem". Koncepcja ta uznaje, że nieświadome treści psychiki pacjenta mogą wpływać na analityka, prowadząc do aktywacji podobnego nieświadomego materiału we własnej psychice analityka. Zasadniczo zarówno analizant, jak i analityk uczestniczą we wzajemnej interakcji w sferze nieświadomości.


"Pacjent, przynosząc aktywowaną nieświadomą treść do lekarza, konsteluje odpowiedni nieświadomy materiał w nim, dzięki efektowi indukcyjnemu, który zawsze emanuje z projekcji w mniejszym lub większym stopniu." (C.W. 16, para. 501)

Interakcja ta obejmuje wymianę energii i pojawienie się spontanicznych zdarzeń archetypowych. Te archetypowe elementy są uważane za starożytne i nieznane, reprezentujące niezbadane terytoria w psychice. Jung zachęcał terapeutów do przyjęcia tego procesu, a nie tłumienia go, pozwalając nieświadomości swobodnie komunikować się i wyrażać.


Wzajemna nieświadomość


Perspektywa Junga podważała konwencjonalną ideę terapeuty jako autorytatywnej postaci. Podkreślał, że aby zaangażować się w skuteczną pracę psychoterapeutyczną, terapeuci muszą zrzec się wszelkich roszczeń do wyższej wiedzy i autorytetu. Zamiast tego terapeuta musi przyjąć podejście dialektyczne, w którym pacjent i terapeuta współpracują we wspólnej eksploracji nieświadomości.


"Jeśli chcę w ogóle traktować inną osobę psychologicznie, muszę na dobre lub na złe porzucić wszelkie pretensje do wyższej wiedzy, wszelki autorytet i chęć wywierania wpływu. Muszę przyjąć procedurę dialektyczną polegającą na porównaniu naszych wzajemnych ustaleń. W ten sposób jego system jest nastawiony na mój i działa na niego; moja reakcja jest jedyną rzeczą, z którą jako jednostka mogę legalnie skonfrontować mojego pacjenta." (C.W. 16, para. 2)

Takie podejście wymaga głębokiego poczucia obecności ze strony terapeuty. Jung twierdził, że ludzka jakość analityka była najważniejsza, wykraczając poza znaczenie kwalifikacji medycznych/terapeutycznych. Obowiązkiem terapeuty jest stworzenie warunków do konfrontacji między świadomością a nieświadomością, aktywnie uczestnicząc w procesie analitycznym.


Przeniesienie i rozwiązywanie projekcji


Przeniesienie w relacjach psychoanalitycznych to złożony i ewoluujący proces, który polega na projekcji emocji, pragnień i nierozwiązanych konfliktów na analityka. Jednak, jak zauważył Carl Jung, ten skomplikowany taniec może czasami przybrać nieoczekiwane obroty. Jeśli projekcja zostanie przerwana, czy to z powodu ujawnienia nieprzyjemnych emocji, takich jak nienawiść, czy zerwania połączenia terapeutycznego, wcześniej intensywne przeniesienie może wydawać się rozproszone, pozostawiając jedynie pozory profesjonalnej uprzejmości. To właśnie w tych momentach zakłóceń, analitycy i analizanci muszą znaleźć delikatną równowagę w utrzymaniu relacji terapeutycznej.


Przeniesienie braku


W trakcie psychoanalizy przeniesienie nie zawsze przebiega jako nieprzerwany postęp. Czasami staje się uwikłane w nieokreślone żądania analizanta lub nagle rozpada się, pozornie bez wyraźnego powodu. Analitycy mogą wtedy stanąć w obliczu innego aspektu przeniesienia - przeniesienia braków. Zamiast rzutować swoje emocje na analityka, pacjenci mogą wyrażać pilną potrzebę zadośćuczynienia. Wydaje się, jakby wierzyli, że relacja analityczna ma potencjał do spełnienia tych żądań, przynajmniej do pewnego stopnia.


Ta zmiana w dynamice przeniesienia często jest zaskoczeniem, ponieważ wymaga od analityków poruszania się po niezbadanym terytorium. Domaganie się przez analizanta zadośćuczynienia sugeruje głęboko zakorzenioną tęsknotę za czymś więcej niż tradycyjną projekcją i analizą emocji. To żądanie uzdrowienia i przywrócenia może być wyzwaniem dla obu stron, ponieważ dotyka sedna ludzkiej wrażliwości i tęsknoty za rozwiązaniem.


Dążenie do intymności


W niektórych przypadkach przeniesienie ewoluuje w żarliwe pragnienie intymności z analitykiem. Tęsknota ta, choć niemożliwa do przeanalizowania w sposób redukcjonistyczny, jest równie trudna do zaspokojenia. Analitycy mogą mieć możliwość przypomnienia swoim analizantom o kontrakcie terapeutycznym lub zinterpretowania przeniesienia w kategoriach infantylnych projekcji, ale mogą wahać się przed uciekaniem się do takich racjonalnych interwencji.


Ta niechęć wynika z uznania, że tęsknota analizanta za intymnością, choć wyrażona w pozornie nieprzystosowawczy sposób, może wskazywać na głębokie i niezbadane zadanie psychologiczne. Oznacza to potrzebę skonfrontowania się z czymś jeszcze nieznanym, ale niezbędnym dla osobistego rozwoju. To zapotrzebowanie na intymność zakłóca konwencjonalny przebieg analizy i sugeruje, że odnosi się do samej istoty przeniesienia.


Podróż w kierunku samopoznania


Ostatecznie proces przeniesienia w relacjach psychoanalitycznych służy jako narzędzie do samopoznania i rozwoju osobistego. Oferuje jednostkom możliwość poruszania się po głębinach ich nieświadomego umysłu, konfrontacji z nierozwiązanymi konfliktami i lepszego zrozumienia siebie.

Poprzez proces przeniesienia, jednostki mogą uświadomić sobie nieświadomość, co prowadzi do rozszerzenia świadomości, wzmocnienia ego i regulacji instynktownych popędów. Ta transformacja umożliwia pacjentom skuteczniejsze dostosowanie się zarówno do ich wewnętrznego świata, jak i zewnętrznych relacji.


Podsumowanie


Przeniesienie w relacjach psychoanalitycznych jest złożonym i potężnym zjawiskiem, które odgrywa kluczową rolę w procesie terapeutycznym. Oferuje ono unikalną i transformującą przestrzeń dla jednostek do eksploracji ich nieświadomości, konfrontacji z wewnętrznymi konfliktami i wyruszenia w podróż samopoznania. Spostrzeżenia pionierów, takich jak Freud i Jung, wzbogaciły nasze rozumienie skomplikowanego tańca, który ma miejsce w relacji terapeutycznej, rzucając światło na głęboki wpływ, jaki może ona mieć na ludzką psychikę.


Bibliografia:


Jung, C. G. (1977). The Collected Works of C. G. Jung (Volume 16). Princeton University Press.



* Wszystkie tłumaczenia cytatów są tłumaczeniami własnymi autorki artykułu.

0 comments

Comentarios


bottom of page